O bliskości, której uczymy się po czasie

Wydawnictwo: Kultura Gniewu
Rok wydania: 2021  
Liczba stron: 136

To powieść graficzna, która udowadnia, że nie potrzeba wielu słów ani dynamicznej akcji, żeby opowiedzieć historię pełną emocji. To spokojna, refleksyjna opowieść o rodzinie, wspomnieniach i przemijaniu, która zostawia czytelnika z wieloma przemyśleniami.

Fabuła skupia się na trójce rodzeństwa, które rok po śmierci ojca wraca do rodzinnego domu letniskowego. Ich plan wydaje się prosty - uporządkować wszystko i przygotować dom do sprzedaży. Z każdym kolejnym dniem okazuje się jednak, że nie jest to zwykłe sprzątanie. Każdy przedmiot, zakamarek czy drobna naprawa przywołują wspomnienia z dzieciństwa i sprawiają, że bohaterowie na nowo mierzą się z emocjami, których wcześniej nie potrafili nazwać. Dom staje się nie tylko miejscem, ale symbolem rodzinnych więzi i pamięci o bliskiej osobie. 

Największą siłą tego komiksu jest jego prostota. Autor nie próbuje na siłę wzruszać ani szokować. Zamiast tego pokazuje zwyczajne sytuacje, które wielu czytelnikom mogą wydać się znajome. Dzięki temu łatwo odnaleźć w tej historii cząstkę własnych doświadczeń. 

Czytając tę historię, miałam poczucie - choć trudno to czasem przyznać... że bardzo często nie doceniamy tych, którzy są obok nas. Dopiero gdy ich zabraknie, zaczynamy dostrzegać, jak wiele dla nas znaczyli i jak ogromny wpływ mieli na nasze życie. Bo przecież... aby stać się dla kogoś naprawdę ważną osobą, nie trzeba dokonywać wielkich rzeczy ani być super bohaterem. Wystarczy dawać drugiemu człowiekowi poczucie bezpieczeństwa, wolności i przestrzeni do bycia sobą. Takie gesty często wydają się zwyczajne, ale z perspektywy czasu okazują się tym, co pamięta się najmocniej.

Małe serca, wielkie cierpienie

Wydawnictwo: Literatura
Rok wydania: 2020
Liczba stron: 56

To jedna z tych książek, które czyta się szybko, ale pamięta długo. Autorka wraca do historii łódzkiego obozu przy ulicy Przemysłowej - miejsca, które istniało naprawdę, choć przez lata pozostawało niemal niewidoczne w zbiorowej pamięci. Polen‑Jugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Litzmannstadt (1942-1945) był tworem tak okrutnym, że trudno uwierzyć, iż powstał z myślą o najmłodszych. A jednak to właśnie tam trafiały dzieci: od sześciolatków po nastolatków. Czasem trafiały tu nawet niemowlęta. 

Piątkowska opowiada ich historię w krótkich, prostych rozdziałach - tak, by młody czytelnik mógł unieść ciężar tematu, ale jednocześnie zrozumieć, jak wyglądało życie za drutami. Książka nie skupia się na jednym bohaterze, lecz pokazuje codzienność wielu dzieci, które trafiały do obozu za drobne przewinienia, dlatego że były sierotami, pochodziły z rodzin związanych z ruchem oporu albo po prostu znalazły się w niewłaściwym miejscu i czasie. Dzieci musiały zmagać się z głodem, brutalnym biciem, ciężką pracą, zimnem i nieustannym strachem. Chłopców kierowano przede wszystkim do prostowania igieł tkackich oraz wyplatania mat z wikliny, natomiast dziewczęta zmuszano do pracy w szwalni, kuchni oraz wykonywania innych obowiązków gospodarczych. Praca była obowiązkowa, a jej celem nie była nauka zawodu, lecz maksymalne wykorzystanie ich sił do pracy.

Autorka nie epatuje brutalnością, choć opisuje rzeczy niewyobrażalne. Jej język jest prosty, oszczędny, ale przez to jeszcze bardziej poruszający. Podczas czytania trudno uwierzyć, że takie rzeczy naprawdę wydarzyły się dzieciom.

To nie jest książka, która daje ukojenie - to książka, która daje pamięć. A pamięć jest tu najważniejsza.

Historia o pamięci, stracie i nadziei

Wydawnictwo: Wydawnictwo w Podwórku
Rok wydania: 2017  
Liczba stron: 152

To zbiór opowiadań, które łączy wspólny motyw: utraty domu, przymusowych przesiedleń i prób odnalezienia swojego miejsca po zakończeniu II wojny światowej. Każde opowiadanie jest jak osobna gałąź, ale wszystkie wyrastają z tego samego pnia: z potrzeby przetrwania, z tęsknoty za utraconym rytmem życia, z prób odnalezienia sensu w świecie, który nagle stał się obcy. Są tu Polacy przesiedleni z Kresów, Niemcy zmuszeni do opuszczenia rodzinnych domów oraz osoby próbujące zacząć wszystko od nowa na obcej ziemi.

Kruszewska  nie skupia się na wielkich wydarzeniach historycznych, lecz pokazuje ich wpływ na zwykłych ludzi. Bohaterowie zmagają się z bólem po stracie bliskich, niepewnością jutra oraz tęsknotą za dawnym życiem i domem. Muszą nauczyć się żyć w miejscach, które nie są ich, jednocześnie próbując zapuścić nowe - trwałe korzenie. Tytułowe czereśnie stają się tutaj symbolem pamięci, przemijania i nadziei - podobnie jak drzewa, ludzie również potrzebują czasu, by zakorzenić się w nowym miejscu.

Kruszewska  ma niezwykłą umiejętność pisania oszczędnie, a jednocześnie gęsto tu od emocji. Jej język jest prosty, ale pełen uroku. Narracja - delikatna, a jednak mocna. Trafiająca tam, gdzie powinna. I choć nie ma tu taniego wzruszenia, ani literackich fajerwerków, jest za to surowa prawda: o samotności, o pamięci i o próbach odbudowania siebie na nowo. 

Niby jest, ale jakby jej nie było

Wydawnictwo: Albus
Rok wydania: 2026  
Liczba stron: 88

To jest jedna z tych książek, które niby są dla dzieci, ale tak naprawdę uderzają w dorosłych. Czytasz i czujesz, że autorka nie moralizuje i nie owija w bawełnę, tylko mówi z czułością o rzeczach trudnych i nieuniknionych - o starzeniu się, o chorobie, o odpowiedzialności. 

Historia skupia się na Nutce, której życie zaczyna się zmieniać, gdy jej babcia zachowuje się coraz bardziej niezwykle. I zanim Nutka zdąży to zrozumieć, znika jej młodsza siostra. Wtedy też pojawia się tajemnicza Zielona Dziewczynka - postać trochę magiczna, trochę symboliczna, która prowadzi bohaterki przez świat wspomnień i pomaga odkrywać to, co zostało zapomniane.

Książka jest czuła, ale nie słodka. Autorka w bardzo delikatny sposób porusza trudny temat choroby Alzheimera (której nikt nie nazywa wprost, ale której objawy są czytelne dla dorosłego odbiorcy), pokazując, że dotyka ona nie tylko osoby, która zmaga się z utratą pamięci, ale także całą rodzinę. Podobało mi się, że ta historia nie straszy, ale oswaja - pokazuje znaczenie cierpliwości, rozmowy i zwykłej obecności drugiego człowieka.

Największe wrażenie zrobiła na mnie atmosfera tej opowieści - niby ciężka, a jednak czuła i lekka. Jest tutaj trochę magii, dużo czułości i sporo emocji. To książka, która przypomina, że nawet kiedy ktoś zaczyna zapominać, nadal pozostaje tą samą bliską osobą, którą kochamy. Tym, co wybrzmiewa najbardziej jest myśl... że czasem najtrudniejsze rzeczy dzieją się w zwykłe dni, w zwykłe popołudnia, które nagle stają się „tym popołudniem, którego nie było”.

Echo dawnej miłości

Wydawnictwo: We need YA
Rok wydania: 2026  
Liczba stron: 440

Lato, by Cię odzyskać... nie jest złą książką, ale też nie zostawia nic, co by człowieka na dłużej zatrzymało. Romans jak romans: dawna miłość, włoskie tło, trochę nostalgii, trochę niedopowiedzeń. Wszystko poprawne, ale nic nie wybrzmiewa. Ot, takie czytało. I tyle.

Książka opowiada historię Jasmine, która wyjeżdża na ślub przyjaciół. Wśród zaproszonych gości znajduje się Andréa - jej pierwsza i najważniejsza miłość. Ich ponowne spotkanie nie jest wielkim dramatem ani fajerwerkami - raczej takim cichym, nieco niekomfortowym drgnięciem, które przypomina, że pewne emocje wcale nie znikają, tylko czekają, aż znów się na nie natkniesz. 

Już od początku czułam, w którą stronę to wszystko pójdzie i nic po drodze mnie nie zaskoczyło. Czytałam, przewracałam strony, ale brakowało mi tego momentu, który naprawdę przyciąga uwagę i sprawia, że człowiek chce zostać w historii trochę dłużej. Bohaterowie niby nie są źli, ale nie udało mi się złapać z nimi większej więzi. Nie kibicowałam im - raczej obserwowałam z dystansu. Niby coś między nimi iskrzyło, niby pojawiały się uczucia, ale ja nie poczułam tej chemii i napięcia, które powinny wybrzmieć w romansie. Ich relacja jest bardziej opowiedziana niż przeżyta.

To jest książka, którą można przeczytać na wakacjach, na plaży, w pociągu - i nie mieć poczucia straconego czasu. Ale też nie mieć poczucia, że się przeżyło coś fajnego. Po prostu: przeczytane, odłożone, koniec.

Codzienność, która stała się narzędziem

Wydawnictwo: Znak
Rok wydania: 2026  
Liczba stron: 576

Słońce świeci dla Hitlera to książka, która wchodzi głęboko pod skórę... ale nie krzykiem i drastycznymi opisami, tylko chłodnym i metodycznym pokazaniem, jak zwykłe życie - krok po kroku -może zostać opanowane przez totalitaryzm. Bendikowski nie opowiada o wojnie, tylko o tym, co działo się obok niej: w kuchniach, szkołach, na podwórkach, w klubach sportowych, w rodzinnych rozmowach... po prostu - w codziennych sprawach.

Autor układa tę książkę jak warstwowy przekrój życia w III Rzeszy. Każda część odsłania inną sferę codzienności - taką, która na pierwszy rzut oka wydaje się zwyczajna, ale pod spodem jest już całkowicie uformowana przez państwo. Propaganda nie wchodzi tu z hukiem. Ona raczej wsiąka w tło, w rutynę, w drobne gesty i nawyki. Państwo przesuwa granice prywatności powoli, niemal niezauważalnie. To, co osobiste, zaczyna być oceniane, kształtowane, a czasem po prostu zawłaszczane. W pewnym momencie trudno już odróżnić, gdzie kończy się własny wybór, a gdzie zaczyna narzucony porządek.

Najbardziej niepokojące jest to, że ta przemiana nie ma jednego momentu „przełomu”. Ona dzieje się zwyczajnie, w rytmie dni. Aż w końcu ta „normalność” okazuje się czymś całkowicie uformowanym przez ideologię - tak bardzo, że przestaje się ją w ogóle zauważać.

Książka działa jak zimny prysznic. Bendikowski nie moralizuje, nie krzyczy - po prostu pokazuje fakty, a one same w sobie są wystarczająco przerażające. Najmocniejsze jest to, że nie opisuje potworów, tylko zwykłych ludzi, którzy krok po kroku oswajali zło, aż stało się ono tłem ich życia. Czyta się to z rosnącym dyskomfortem, bo autor nieustannie przypomina, że totalitaryzm nie zaczyna się od obozów - zaczyna się od codzienności.